Stenogram a zapis przebiegu rozmowy, rozprawy lub posiedzenia

W trakcie przepisywania rozmowy z pliku audio szybko okazuje się, że najwięcej trudności nie wynika z samego pisania, lecz z konieczności właściwego odczytania tego, co rzeczywiście zostało powiedziane. Nagranie może zawierać dłuższe przerwy, zmiany tematu, poprawianie własnych wypowiedzi albo fragmenty wypowiadane bardzo cicho. Transkrypcja nagrań wymaga więc jednoczesnego słuchania i zapisywania informacji w sposób uporządkowany.

Przy prostych rozmowach wystarcza zwykle rozpoznanie kolejnych wypowiedzi, jednakże przy bardziej złożonym materiale dochodzi identyfikacja osób, zarządzanie kolejności oraz zaznaczanie miejsc, których nie można dobitnie odczytać. Ważne jest również rozróżnienie w gronie zapisem dosłownym a treścią po redakcji. W pierwszym przypadku pozostawia się naturalne cechy mowy, takie jak powtórzenia czy niedokończone zdania. W drugim można ograniczyć elementy utrudniające lekturę, jednakże każda ingerencja w treść powinna mieć określony cel i nie może prowadzić do zmiany znaczenia wypowiedzi.

Duże znaczenie ma jakość samego nagrania. Plik zarejestrowany w cichym pomieszczeniu daje całkiem inne sposobów niż materiał pochodzący z miejsca, w którym słychać ruch uliczny, pracujące urządzenia albo kilka rozmów prowadzonych równocześnie. Problematyczne bywają także nagrania z telefonu, gdy urządzenie znajduje się daleko od osoby mówiącej. W takich ustaleniach pojedyncze słowa mogą być skomplikowane do rozpoznania, a próba odtworzenia ich jedynie na bazie kontekstu prowadzi do ryzyka błędu. W praktyce lepiej pozostawić oznaczenie niezrozumiałego fragmentu niż wpisać słowo, które wyłącznie może się wydawać prawdopodobne. Przy dłuższych materiałach przydaje się również oznaczanie czasu nagrania. Umożliwia ono szybko wrócić do dokładnie sprecyzowanej wypowiedzi i porównać zapis z oryginalnym plikiem. Ma to znaczenie w szczególności wówczas, gdy dokument będzie analizowany przez osoby, które nie uczestniczyły w rozmowie.

W materiałach związanych z postępowaniem prawnym sposób opracowania zapisu może mieć dodatkowe znaczenie. Transkrypcja do sądu powinna przedstawiać treść nagrania w sposób czytelny, ale bez swobodnego interpretowania wypowiedzi uczestników. Nie należy poprawiać sensu zdania wyłącznie dlatego, że rozmówca użył błędnej formy językowej albo przerwał wypowiedź w połowie (polecana strona:transkrypcja cennik). Jeżeli już na nagraniu występuje kilka osób, konieczne jest konsekwentne oznaczanie ich wypowiedzi. Jeszcze trudniejsza sytuacja pojawia się przy mówieniu jednoczesnym, ponieważ wówczas nie zawsze da się ustalić pełną tekst obu wypowiedzi. W takiej sytuacji warto zaznaczyć nakładanie się głosów, zamiast tworzyć na pozór kompletny zapis. Znaczenie mogą posiadać także dłuższe pauzy, śmiech, podniesiony głos czy odgłosy wskazujące na reakcję uczestników, jeżeli są wyraźnie słyszalne i ważne dla przebiegu rozmowy.

W współzależności od celu dokumentu używa się różne sposoby przedstawiania materiału. Stenogram może być przygotowany w formie bardzo zbliżonej do rzeczywistego przebiegu rozmowy, z zachowaniem kolejności wypowiedzi i charakterystycznych elementów mowy. Przy innych zastosowaniach treść może zostać uporządkowany tak, ażeby łatwiej było znaleźć konkretne informacje, bez zmieniania ich znaczenia. W obu przypadkach ważna pozostaje konsekwencja przy stosowaniu oznaczeń a także dokładne sprawdzanie nazwisk, dat, liczb i nazw własnych. To właśnie takie szczegóły są podatne na pomyłki, w szczególności gdy dźwięk jest niewyraźny albo rozmówca posługuje się niewiele znanym określeniem. Przy pracy z nagraniem warto również pamiętać, że tekst nie oddaje wszystkich cech komunikacji ustnej. Nie każdą intonację czy emocję można niedwuznacznie opisać, dlatego zapis powinien oddzielać to, co faktycznie wynika z nagrania, od interpretacji osoby przygotowującej dokument.

Więcej informacji: transkrypcje nagrań.

spacer